اثری در وصف حماسه صبوری مادران شهدا

به گزارش خبرگزاری حوزه، سریال "مادران" که در میانه‌ی اردیبهشت ماه امسال هر شب از شبکه اول سیما پخش می‌شد، اخیراً به تازگی دوباره در جدول پخش شبانه تلویزیون قرار گرفته و هر شب از شبکه دوم به روی آنتن می‌رود.

شاید بشود گفت که این مجموعه از جمله آثاری است که در شرایط جنگی کشور کمتر دیده شده اما به هر حال اثری است ارزشمند که جا دارد رسانه‌ها بیش از پیش به این قبیل سریال‌ها و مجموعه‌ها توجه نشان داده و به نقد و تحلیل آن بپردازند.

اجمالاً این که سریال"مادران" یک مجموعه اجتماعی ـ انسانی با محوریت زندگی مادران، به‌ویژه مادران شهداست که در قالب روایت‌هایی مستقل تولید شده و هر قسمت آن به بخشی از تجربه‌های انسانی، خانوادگی و اجتماعی مادران در شرایط دشوار می‌پردازد.

کارگردانی این سریال را مسعود دهنوی بر عهده داشته و تهیه‌کنندگی آن با حسین رستم‌پور بوده است. ذکر این نکته هم لازم است که این مجموعه محصول گروه تلویزیونی شاهد و خانه تولیدات جوان مرکز سیمرغ است.

دغدغه‌ای که با مطالعه یک کتاب تقویت شد

تهیه کننده سریال اخیراً در گفتگویی درباره شکل‌گیری ایده این مجموعه گفته است: "ساخت این سریال از یک دغدغه شخصی آغاز شد. مادربزرگ من مادر شهید است و مادربزرگ آقای دهنوی، کارگردان سریال، نیز مادر شهید بود. ما همیشه احساس می‌کردیم دِینی نسبت به عموهای شهیدمان داریم و باید کاری انجام دهیم. حدود یک سال روی این موضوع تحقیق کردیم و طرح‌های مختلفی نوشتیم تا اینکه با کتابی به‌نام «مادران» از انتشارات روایت فتح روبه‌رو شدیم. این کتاب زندگی‌نامه چند مادر شهید را روایت می‌کرد؛ مادرانی که فرزندانشان چهره‌های شناخته‌شده یا فرمانده نبودند، همین زاویه برای ما جذاب بود. با همراهی آقای مقدم، طرح تکمیل شد و ایده اصلی سریال از همان‌جا شکل گرفت. "

وی همچنین در خصوص مستند بودن قصه‌ها نیز گفت: "چیزی در حدود ۴۰ درصد هر داستان مستند و مبتنی بر واقعیت است و ۶۰ درصد برای دراماتیزه شدن به آن افزوده شده است. در هر قسمت کوشیدیم تا طیف متنوعی از مادران را نشان دهیم؛ از مادر شهید ارمنی گرفته تا مادر اهل تسنن، از روستا تا شهر، از اقشار مختلف اجتماعی. واقعیت امر آن است که ما آثار زیادی درباره شهدا دیده‌ایم، اما کمتر به مادران آن‌ها پرداخته شده است. برای ما مهم بود نشان دهیم نسلی که مقاومت را تربیت کرده، چه نگاهی به زندگی داشته است. "

... و همچنان توانمندی بازیگر فیلم "اشک هور"

نقطه قوت بازیگری این مجموعه خانم رویا افشار است که پیشتر هنرمندی او را در فیلم سینمایی"اشک هور" دیده ایم. این بازیگر توانمند سینما و تلویزیون در کلیه قسمت‌ها در نقش مادر شهید حضور دارد، اما در هر قسمت با شخصیتی متفاوت ظاهر می‌شود به نحوی که می توان گفت در مجموع هشت نقش متمایز را ایفا می‌کند. البته در کنار او بازیگران دیگری همچون ارسطو خوش‌رزم، مرتضی امینی‌تبار، رضا بنفشه‌خواه، رضا مسعودی، پانته‌آ کی‌قبادی، مهسا هاشمی، فاطمه حاجوی و حمیدرضا عرب‌سرخی به ایفای نقش پرداخته‌اند.

اهمیت استفاده از ظرفیت کتاب برای تولید سریال

نکته مهم که در صحبت های تهیه کننده سریال نیز وجود دارد، اهمیت بهره گیری از ظرفیت کتاب برای تولید سریال است چه آن که گفته شده روایت های موجود در مجموعه مربوط به مادرانی بوده‌اند که کمتر شناخته شده‌اند، اما قصه‌هایشان ظرفیت دراماتیک داشته است.

نکته بعدی هم این که به لحاظ تولید و لوکیشن، سریال مادران در چند فضای متفاوت تصویربرداری شده است. ضبط این مجموعه در موقعیت‌های گوناگونی انجام شده؛ دو قسمت در تهران، یک قسمت در استان اردبیل، یک قسمت در مشکین‌شهر، یک قسمت در روستایی دیگر، یک قسمت به‌طور کامل در قطار، یک قسمت در سد لفور و جزیره‌ای در میان آن، یک قسمت در مشهد و قسمتی دیگر در روستایی میان نیشابور و مشهد ضبط شده است و مجموعاً مدت زمان تصویربرداری کار، حدود ۸۰ روز بوده است.

معرفی مادران شهدا از اقوام، مناطق و حتی ادیان مختلف

از سوی دیگر، سازندگان این سریال کوشیده اند تا از فضای محدود و تکراری بسیاری از آثار تلویزیونی فاصله بگیرند. در معرفی‌ها و گفت‌وگوهای منتشرشده، بارها به این نکته اشاره شده که سریال سراغ مادرانی از قومیت‌ها، ادیان، مناطق و سبک‌های زندگی مختلف رفته است، از مادر شهید اهل سنت تا مادر شهید مسیحی، از روستاهای کوهستانی تا فضاهای شهری و حتی لوکیشن‌هایی مانند قطار، سد لفور، اردبیل، تهران، مشهد و روستاهای اطراف نیشابور.

یک پیام مهم را می‌توان از این تعدّد لوکیشن برداشت کرد که مفهوم ایثار در ایران، محدود به یک طبقه، یک شهر، یک مذهب یا یک قالب ظاهری خاص نیست. همچنین ناگفته نماند که یکی از تصمیم‌های مهم سریال، اپیزودیک بودن آن است، به نحوی که مخاطب در هر قسمت با قصه‌ای جداگانه سر و کار دارد، با این توضیح که همه آن‌ها با هسته مشترک مادرانگی و مقاومت به هم وصل می‌شوند. این ساختار برای چنین موضوعی هوشمندانه بوده، چون هر مادر می‌تواند جهان خودش را داشته باشد.